Gaur Naia Espinosa, elkarrizketatu dugu, Dryfing enpresaren sortzaileetako bat. Arabako enpresa honek neoprenozko jantziak automatikoki garbitu, lehortu eta desinfektatzen ditu.
Nola sortu zen neoprenoak modu automatizatuan garbitu, lehortu eta desinfektatzeko gai den makina bat sortzeko ideia?
Ideia oso gauza sinple batetik sortu zen: surfa egin ondoren, ez zitzaidan gustatzen hurrengo saioan neoprenoa bustita jantzi behar izatea, egun batzuk behar izaten zituelako lehortzeko. Gero, surf-eskoletan lanean hasi nintzenean, arazoa are handiagoa zela ikusi nuen: neoprenoak ikasle askoren artean partekatzen dira, higiene egokirik gabe eta ia beti bustita. Une horretan konturatu nintzen neoprenoen kudeaketan hobetzeko aukera handia zegoela, hazten ari zen sektore batean.
Noiz pentsatu zenuen: «Hau benetako negozio bihur daiteke»?
Inflexio-puntua Explorer ekintzailetza-programa irabazi genuenean iritsi zen. Kanpotik jaso genuen lehen baieztapena izan zen gure ideiak gure esperientziatik harago zentzua zuela erakusten zuena. Hortik aurrera, sektoreko enpresekin hitz egiten hasi ginen, eta ikusi genuenean gure proposamena guztiz bat zetorrela haien behar eta arazoekin, baieztatu genuen ez zela gure beharra bakarrik. Handik gutxira, Arabako hiru inbertitzailek ekonomikoki babestea erabaki zuten lehen prototipoa garatzeko, eta orduan konturatu ginen benetako negozio bat zegoela horren atzean.
Aldi berean 10 neopreno garbitu, lehortu eta desinfektatzen dituen lehen makina garatu duzue. Zein izan zen hori errealitate bihurtzeko erronka teknologikorik handiena?
Erronkarik handiena buruan genuen eta eraiki nahi genuen ideiaren eta benetan fabrikatu zitekeenaren arteko oreka aurkitzea izan zen, kostu zentzuzko batekin. Hau da, ideia idealaren eta benetako bideragarritasunaren arteko egokitzapena.
Juanjo Torres eta Naia Espinosa, Dryfing-en sortzaileak.
Zenbat denbora behar izan duzue hasierako ideiatik gaur egun merkatuan dagoen produktura iristeko?
Hasierako ideiatik gaur egun merkatuan dugun produktura iristeko lau urte inguru igaro dira. Hasiera motel samarra izan zen; ni ikasten ari nintzen eta nire bazkideak beste enpresa bat zuen, beraz, proiektua beste jarduera batzuekin batera garatu genuen. Produktua bideratuta izan genuenean, ordea, guztiz horretan zentratu ginen, eta ordutik aurrera dena asko bizkortu da.
Zerk harritu zaituzte gehien merkatuaren erantzunean?
Gehien harritu gaituena da hasieran guretzat merkaturik naturalena izango zela uste genuena, surfarena alegia, espero genuena baino askoz konplexuagoa izatea. Erabaki-ziklo motelagoak dituen sektorea da, eta ez dago beti horrelako irtenbideetan inbertitzeko sentsibilitate bera. Horregatik, pazientzia izan behar dugu eta aurreikusitakoa baino gehiago landu.
Aitzitik, hasieran gure radarrean ez zeuden beste sektore batzuetan ateak ireki zaizkigu, eta oso zentzuzkoak direla ikusi dugu. Urpekaritza, adibidez, oso ustekabe positiboa izan da: surfaren arazo berak ditu neoprenoekin, baina materialaren mantentze- eta zaintza-kultura askoz profesionalizatuagoa da. Horri esker, makinaren balioa ia berehala ulertzen dute.
Gainera, hasieran aurreikusi ere egiten ez genituen beste sektore batzuk agertu dira modu naturalean: material tekniko kopuru handiak kudeatzen dituzten enpresak eta erakundeak, garbiketa, lehorketa eta desinfekzio behar berberak dituztenak, nahiz eta erabiltzen duten ehuna neoprenoa ez izan. Sektore horietako jendearekin hitz egin ahala ohartu gara konpontzen dugun arazoa hasieran uste genuena baino askoz zabalagoa dela.
Nolakoa izan da Dryfing Arabatik/Euskaditik garatzea? Zer babes aurkitu duzue ekintzailetza-ekosistemaren barruan?
Esperientzia oso positiboa izan da. Hasieratik bertatik tokiko ekosistemaren babes handia izan dugu: BIC Arabak une erabakigarrietan lagundu gaitu, Merkataritza Ganberak bereziki nazioartekotzearekin lotutako gaietan eman digu babesa, eta Arabako Foru Aldundiak ere bidean zehar lagundu gaitu. Oro har, bikain tratatu gaituzte eta gehien behar izan dugunean gure ondoan egon dira, bai prestakuntza-baliabideekin, bai laguntza ekonomikoarekin. Asko baloratzen dugu hori, izan ere, Dryfing bezalako proiektu bat Arabatik/Euskaditik garatzea ez zen gauza bera izango laguntza hori gabe.
Dryfing hiru hitzetan definitu beharko bazenu, zeintzuk izango lirateke?
Berrikuntza, nazioartekotzea eta grina.
Suhiltzaileen eta poliziaren moduko sektoreetan aukerak identifikatu dituzue. Nola sortu zen dibertsifikazio hori?
Haiekin zuzenean hitz egitetik sortu zen. Suhiltzaileek eta poliziek ere neoprenozko jantziak erabiltzen dituzte beren jarduera askotan, eta haiekin hitz egitean espero ez genuen zerbait kontatu ziguten: neoprenoez gain, arazo bera zuten norbera babesteko ekipamenduekin ere. Material tekniko eta delikatua denez, garbitzea, lehortzea eta desinfektatzea oso zaila egiten zitzaiela azaldu ziguten.
Orduan ulertu genuen benetako arazoa ez zela neoprenoa bera, baizik eta urarekin, izerdiarekin edo agente kutsatzaileekin etengabe kontaktuan dagoen edozein ehun tekniko behar bezala kudeatzeko premia. Guretzat zentzu osoa zuen: gure produktuek oinarri egokia zuten haiek identifikatuta zuten baina merkatuan irtenbide espezifikorik ez zuen arazo bati erantzuteko. Beraz, dibertsifikazioa ez zen hasieratik planifikatutako estrategia bat izan; sektore gehiagorekin hitz egin ahala modu naturalean sortu zen aukera izan zen.
Espainiatik kanpo lehen makinak saldu dituzue, eta gainera mundu mailan ezaguna den surflari bati. Zer ekarri dio mugarri horrek enpresari?
Nazioarteko lehen salmentak oso leku desberdinetara iritsi dira: Kelly Slaterren surf parkera, Indonesiako urpekaritza-estazio batera eta Portugalgo ostatu batera. Eta horixe da guretzat baliorik handiena duena: ez da Espainiatik kanpo saldu izana bakarrik, baizik eta makina merkatu eta sektore oso desberdinetan erabilgarria dela egiaztatzea; goi-mailako surfean, urpekaritzan nahiz turismo-ostalaritzan. Horrek baieztatu digu konpontzen dugun arazoa unibertsala dela, eta Dryfingek bere lekua aurki dezakeela ehun teknikoak erabiltzen diren munduko edozein tokitan.
Zer ikasi duzue nazioartekotzerako lehen urrats honetan?
Guk baino gehiago dakiten profesionalez inguratu behar garela ikasi dugu. Atzerrian saltzen hasten zarenean konturatzen zara beste maila batean jokatzen hasten zarela, herrialde bakoitzak bere araudiak, logistika eta lan egiteko moduak dituela. Horregatik, ezinbestekoa da guk baino gehiago dakiten pertsonen laguntza izatea. Taldea gero eta osatuagoa da: ezagutza hori ematen diguten pertsonak eta kolaboratzaileak gehitu ditugu, eta hori funtsezkoa izan da urrats hau berme osoz eman ahal izateko.
Zeintzuk dira hurrengo merkatu edo herrialdeak?
Estatu Batuetan indartsu sartzeko lanean jarraitzen dugu; oso interesgarria iruditzen zaigun merkatua da. Txilek ere sorpresa atseginak eman ditzakeela uste dugu, eta gertutik jarraitzen ari gara. Eta, ahal bada, laster iritsi nahiko genuke guretzat surfaren eta ur-kirolen paradisua den Australiara. Dryfingentzat merkatu aparta izango litzateke, gure sektorearentzat duen garrantziagatik.
Nola kudeatzen duzue ziurgabetasuna egunerokoan, ekintzaile gisa?
Azkenean, ziurgabetasuna ekintzailetzaren egunerokoaren parte da. Horregatik, ez dugu desagerrarazi nahi; harekin bizitzen ikasi nahi dugu. Taldean asko babesten gara, kezkak partekatzen ditugu, eta pertsona egokiez inguratzen bagara erabaki zailak irizpide handiagoz eta beldur gutxiagorekin hartzen direla sinesten dugu.
Zer aholku emango zenioke bere startup propioa sortzea pentsatzen ari den norbaiti?
Ez dezala dena perfektu egon arte itxaron. Guk bidean ikasi dugu, eta garrantzitsuena arlo bakoitzean zu baino gehiago dakien jendez inguratzea eta laguntza eskatzeko beldurrik ez izatea da.
Galdera azkarren txanda
Ekintzailetzari buruz gomendatuko zenukeen filmik?
The Wolf of Wall Street (Wall Streeteko otsoa). Protagonistaren alderdi etikoa eta jarrera alde batera utzita, interesgarria iruditzen zait transmititzen duen energia, anbizioa eta komunikatzeko nahiz saltzeko gaitasuna. Nire ustez, ekintzaile batek grina handia izan behar du eta ikuspegi bat transmititzeko gaitasuna ere bai, betiere balio sendoetan eta gauzak egiteko beste modu batean oinarrituta.
Inspiratzen zaituzten marka edo enpresa?
Dyson. Eguneroko produktuak ere ingeniaritzaren eta berrikuntzaren bidez erabat berrasmatzeko gai dela erakusten duelako.
Zein da zure lanean gehien motibatzen zaituen esaldia?
Ekitea iraupen-lasterketa bat da: pazientzia eta iraunkortasuna behar dira, eta helburura hurbiltzen zaituen urrats bakoitza ospatzen jakin behar da.
Historiako pertsonaia batekin bildu ahal bazina, norekin izango litzateke?
Leonardo da Vincirekin. Sormena, zientzia eta berrikuntza uztartzeko gai izan zelako. Mundua nola ikusten zuen eta ideiak asmakizun bihurtzea nola lortzen zuen ulertu nahiko nuke.
Iraganera itzuliko bazina, berriro ekingo zenioke?
Bai. Ekiteak salmentak, finantzaketa, produktua, pertsonen kudeaketa eta nazioartekotzea ikastera behartu nau. Beste inon nekez aurkituko nukeen eskola izan da.
