Nola sortu zen Cuico Health eta zer behar antzeman zenuten osasunaren arloan proiektu hau martxan jartzeko?
Cuico familiako opor batzuetan sortu zen. Nire arreba kardiologoa da, eta parte hartzen zuen hitzaldietan gero eta gehiago hitz egiten zen pazientea ahalduntzeak duen eragin positiboaz; hau da, informatutako eta lagundutako pazienteak emaitza kliniko hobeak lortzen dituela. Benetan hori lortuko zuen plataforma batek zer funtzionalitate izango lituzkeen aztertzen hasi ginen.
Itzuli ginenean, nire arrebak hainbat hornitzaileri aurrekontuak eskatu zizkien, baina guztiak oso garestiak ziren. Ni ordu asko eskatzen zizkidan proiektu handi batean buru-belarri sartuta nengoen, baina esan nion: «Tira, nik egingo dut». Ohituta nengoen albo-proiektuak modu irekian egitera, baina inoiz ez tamaina honetako bat. Horrela hasi zen dena.
Oraindik ez zaituztenentzat, zer da zehazki CUICO Health eta zein da zuen balio-proposamena?
CUICO Health osasun digitaleko plataforma bat da, ospitalearen eta pazientearen arteko zubia eraikitzen duena. Ez dugu inor ordezkatzen: denak konektatzen ditugu.
Edozein gailu, wearable edo osasun-aplikaziotatik datozen pazientearen datuak medikuarengana iristen dira kontsulta baino lehen. Eta pazienteak bere mugikorrean jasotzen ditu ospitaletik kanpo osasuna zaintzeko behar dituen tresnak, zereginak, informazioa eta ezagutzak.
Gailu eta markekiko agnostikoak gara: pazienteak eta ospitaleak erabiltzen dutenera egokitzen gara, eta ez alderantziz.
Zer arazo konpondu nahi duzue eta nola laguntzen du zuen teknologiak edo konponbideak ongizatea edo osasun-arreta hobetzen?
Gaur egun, ospitaleak pazientea nola dagoen bakarrik daki pazientea ospitalera joaten denean. Kontsulta batetik bestera hutsune handia dago, eta hutsune horrek benetako kostua du pazientearentzat, medikuarentzat eta osasun-sistemarentzat.
Gaixo kronikoa kontsultatik informazioarekin irteten da, baina bi egunera ez du ia ezer gogoratzen; ez daki zer den normala sentitzea eta zer ez, eta ez du bere egunerokoa kudeatzeko tresnarik. Hurrengo kontsultara iristen denean, ez berak daki oso ondo nola egon den, ezta medikuak ere tarteko aldiari buruzko daturik.
Cuicok hori aldatzen du. Pazientea kontsultara iristen da bere neurketak erregistratu ondoren, bere errutinak jarraituta eta zer galdetu jakinda. Medikuarekiko elkarrizketa guztiz desberdina da: sakonagoa, erabilgarriagoa eta laburragoa. Medikuak ez du istorioa berreraiki behar; aurrean dauka.
Ondorioz, pazientea gutxiagotan joaten da ospitalera; izan ere, bisita asko beldurragatik edo informazio faltagatik gertatzen dira, eta ez benetako premia klinikoagatik. Ezagutza handiagoa duen pazientea seguruago bizi da, tratamenduarekiko atxikimendu handiagoa du eta bere bizi-kalitatea zein gaixotasunaren bilakaera nabarmen hobetzen dira.
Osasun-sektoreak erronka handiak ditu maila teknologikoan eta arautzailean. Zein izan da orain arteko erronkarik handiena?
Zalantzarik gabe, araudia. Europan osasun-datuekin lan egiteak DBEOren eskakizun zorrotzenak betetzea dakar, eta Estatu Batuetara hedatzeko gure ibilbide-orrian HIPAA ere gehitu dugu.
Erronka ez da soilik teknikoa —arkitektura osoa lehen egunetik ospitale bakoitzarentzat erabateko isolamenduarekin diseinatuta dago—; komertziala ere bada: muga non dagoen zehazki jakitea, beharrezkoa izan gabe softwarezko produktu sanitario gisa sailkatua izatea saihesteko.
Zer ikaskuntza nabarmenduko zenuke healthtech sektorean egindako ekintzailetza-bidean?
Osasunean ez dagoela «gutxi gorabehera funtzionatzea» bezalakorik. Eraikitzen duzunak benetako pertsonen bizitzan eragiten du. Horrek hasieran gehiegizkoa dirudien kalitate-estandar batera behartzen zaitu, baina gero enpresaren kultura bihurtzen da.
Eta, gainera, arlo klinikoaren ezagutza teknologikoa bezain garrantzitsua dela.
Nolakoa izan da CUICO Health Araba/Euskaditik garatzea? Zer babes aurkitu duzue ekintzailetza-ekosistemaren barruan?
Arabak badu denek ezagutzen ez duten ekintzailetza-ekosistema ikusgarri bat. Hemendik, berariaz eskerrak eman nahi dizkiet BIC Arabari, Arabako Foru Aldundiari eta Merkataritza Ganberari.
Ez da protokolozko esker ona: idazten diezunean, erantzun egiten dizute. Zalantza bat duzunean, beste aldean benetan laguntzen dizun pertsona gaitu bat dago. Eta hori, startup bat martxan jartzen ari zarenean, izugarri balio handikoa da.
Eta gero SPRI dago, beste maila batean. Guretzat funtsezkoa izan zen nazioarteko adituak hirira etortzea; begiak ireki zizkigun.
Hemen jaio edo bizi garenok kontziente izan behar dugu zentzu horretan pribilegiatuak garela, eta hori zaindu egin behar dugula. Ez baita leku guztietan gertatzen.
Etorkizunari begira, zeintzuk dira CUICO Health-en hurrengo helburu edo erronkak?
Une oso zehatz batean gaude: Estatu Batuetako merkatuan dugun hedapena sendotzea gure lehen bezero estatubatuarrarekin eta, aldi berean, modulu kliniko espezializatuak garatzen jarraitzea.
Era berean, taldea egituratzen ari gara: ingeniaritzan eta salmentetan talentua gehitu behar dugu.
Nola kudeatzen dituzue ziurgabetasuna eta erabakiak hartzea hazten ari den startup batean?
Daukazun informazioarekin erabakiak hartuz, horietako batzuetan huts egingo duzula onartuz eta akatsak zuzentzeko moduko sistema bat eraikiz.
Osasun-teknologian ezin zara geldirik geratu ziurgabetasunaren beldurrez, baina ezta tarterik ez dagoen tokian inprobisatu ere. Gakoa da egoera bakoitzean zer dagokion bereizten jakitea.
Orain arteko zuen ekintzailetza-bidetik zer ikaskuntza nabarmenduko zenuke?
Garrantzitsuena: motelegi eta oldarkortasun gutxirekin aritu ginela. Startup batean denbora da baliabiderik urri eta baliotsuena, eta guk hilabeteak galdu genituen azkar mugitu behar zen tokietan zuhurregi jokatzen. Gehiago bultzatu behar da, lehenago deitu, lehenago eskatu eta lehenago proposatu. Eta horrekin lotuta, lotsarik ez izatea. Norbait garrantzitsuarekin harremanetan jartzeko lotsa, ospitale batekin bilera bat eskatzeko lotsa edo produktua oraindik perfektua ez dagoenean aurkezteko lotsa. Lotsa horrek geldiarazi egiten zaitu, eta ez zaitu ezertatik babesten. Ezezkoa ematen dizunak egin dezakeen okerrena ezezkoa ematea da. Eta baiezkoa ematen dizunak zure bidea erabat alda dezake. Egia esanda, oraindik ere asko kostatzen zait, eta horregatik borrokatzen dut gehien neure buruarekin egunero.
Nola kudeatzen duzue ziurgabetasuna egunerokoan ekintzaile gisa?
Ekitea erabakitzen duzunean, bereziki osasuna bezalako sektore batean, ziurgabetasunarekin kontratu inplizitu bat sinatzen duzu. Ez da desagertzen, eta ez da inoiz erabat konpontzen. Harekin bizitzen ikasten duzu.
Zer aholku emango zenioke bere startup propioa sortzea pentsatzen ari den norbaiti?
Hasteko. Akatsik handiena dena konponduta edukitzeko zain egotea dela, ezer eraiki aurretik. Eta gertutik ezagutzen duen benetako arazo bat bilatzeko, ez merkatuaren joera bat.
Galdera azkarrak
Ekintzailetzari buruzko zein film edo telesail gomendatuko zenuke?
Friki harro gisa, Silicon Valley.
Zein marka edo enpresak inspiratzen zaituzte?
Starbucks.
Zein esaldik motibatzen zaitu gehien zure lanean?
Itxaropena ez da inozoa, ezta erosoa ere; irabazi egiten da. Ahalegina, leialtasuna eta etsipenari azken hitza ez emateko ausardia jakin bat eskatzen ditu.
Historiako pertsonaiaren batekin bilera bat izan bazenezake, norekin izango litzateke?
Mikhail Gorbatxovekin.
Iraganera itzuliko bazina, berriro ekingo zenioke?
Erabat bai.
